آيا صحيح است كه فرزندمان شب را در خانه دوستانش بسر برد؟

  چگونه فرزندمان را براى ماندن در خانه دوستان و آشنايان آماده كنيم

 آيا صحيح است كه فرزندمان شب را در خانه دوستانش بسر برد؟

آزاد مراديان، رواندرمانگر

١٧ دسامبر ٢٠١٤Azad_Moradianميلادى

با توجه به تفاوتهاى فردى در ميان كودكان و نوجوانان، سن آنان، ميزان پختگى شخصيت، سطح سلامت جسمى و روانى  آنان ، تك فرزند بودن و زندگى در يك  خانواده هسته اى يا زندگى با خواهر و برادران ديگر در يك خانواده گسترده، پاسخ جامعى به سوالات فوق يا سوالاتى در اين محدوده را به راحتى نمى توان داد.

با اينحال لازم مي دانم در پاسخ به سوالاتى كه در طى اينمدت مراجعينم از من داشته اند نكات زير را به صورت كلى مطرح كنم.

نكته اول اينكه مانند هر تجربه اجتماعى ، يادگيرى و ميزان يادگيرى آن تجربه نياز به آمادگى اوليه و تهيه مقدماتى براى آن دارد. به نظر من والدين در وهله اول بايد مسايل و مشكلات خود بااين موضوع را با همديگر در ميان بگذارند. گاه تجربه منفى والدين با خوابيدن در خانه دوست و فاميل مي تواند موجب ترس و نگرانى والدين شده و اين موضوع را مستقيم و يا غير مستقيم به كودك خود منتقل كنند.

جدا شدن فرزندمان از ما براى بار اول و يا در دفعات نخست مي تواند هم براى والدين و هم براى فرزندمان موجب استرس و يا اضطراب غير قابل پيشبينى شود. معمولا كودكانى كه اضطراب جدائى از مادر يا والدين را دارند، به سر بردن حتى يك شب در خانه دوست و يا بستگان را به راحتى پشت سر نخواهد گذاشت. به همين ترتيب والدين و يا يكى از والدين كه علايم اضطراب و دلهره ى زيادى دارد هم به راحتى نمى تواند خوابيدن فرزند يا فرزندانش را در خارج از خانه خود تحمل نمايد.

سطح اعتماد ما به ديگر والدين و يا والدينى كه قرار است فرزند ما در خانه آنها شبى را به سر ببرد برمي گردد به:

استانداردهاى كه ما براى فرزند خود در نظر گرفته ايم.

برداشتى كه ما از زندگى خصوصى آنها داريم.

برداشتى كه ما از سطح پختگى و ادب و احترام فرزند آنها نسبت به خود و ديگران داريم.

به همين ترتيب استانداردهاى زندگى آنها شامل چگونگى رعايت سطح بهداشت در خانه ، مواد غذايى و فرهنگ غذايى آنها، دست و دلباز بودن و غيره.

آنچه كه مسلم است خواست كودك براى ماندن در خانه دوست و يا فاميل از نكاتى است كه بايد در وهله اول مد نظر قرار گيرد. اين بدان معنى است كه بدون تقاضاى كودك  از والدين خود، پدر و مادر از كودك خود چنين تقاضايي را نخواهند كرد. مگر در شرايطى غير قابل پيش بينى كه والدين مجبور مي شوند بدون حضور فرزندشان در جايى به سر ببرند، مانند رفتن به اورژانس بيمارستان، وضع حمل مادر، سفرى ناگهانى كه مى تواند بر روى درس يا زندگى روزمره فرزندان تاثير اساسى داشته باشد.  در مواقع ديگر اين فرزند ماست كه چنين پيشنهادى را با ما در ميان خواهد گذاشت.

در واقع اگر كودك براى ماندن در خارج از خانه از پدر و مادر خواهش مي كنند، شايد به گونه اى آمادگى مقدماتى خود را براى ماندن در خارج از خانه نشان مي دهد.

گاها ديده شده است كه والدين براى اينكه فرزندشان تجربه خوابيدن در خارج از خانه را داشته باشند چنين موضوعى را به فرزندشان تحميل مي كنند.

والدين مي توانند به خوبى در تشحيص اوليه اينكه فرزندشان مي تواند در خانه اى ديگرى شبى را به سر برد اظهار نظر كنند. برخى از كودكان در طى زندگى خود نشان داده اند كه به راحتى مي توانند در روى هر  تختخواب، تشك و يا زير هر لحاف و يا پتوى بخوابند. شايد به دليل نحوه زندگى والدين، در سفر بودن آنها بصورت برنامه ريزى شده، ويا نحوه زندگى آنان مانند رفتن به طبيعت ، ماندن در كوه يا جنگل كه اين موضوع توانسته است به كودك كمك كند كه تحمل بيشترى نسبت به تغيير بستر خود داشته باشند.

شايد بهترين نحوه ارزيابى از سوى والدين اين است كه تجربه هاى قبلى كودك خود در زمانى كه در خارج از خانه بوده است را بدون بايستهاى شخصى مرور كنند، مانند اينكه زمانى كه در سفر بوديم در اطاق دوستانش خوابيده است يا نه؟  يا موقعى كه در مسافرت بوديم بدون هيچ مشكلى در تختخواب هتل يا مهمانخانه بسر برده است، يا در هتل از تختخواب آن لذت برده و يا ناراحت بوده است؟

برخى عادتها و نيازهاى كودك انسانى مي تواند موجب نگرانى والدين در هنگام جدايى از آنها شود. اينكه فرزندشان زودتر و يا ديرتر از بچه هاى ديگر به خواب مى رود، يا در طول شب چند بار بيدار مي شود و به دستشويى مى رود و يا تقاضاى آب خوردن مي كند. اينكه فرزندشان برخى از شبها در طول سال به دليل يا دلايلى خود را خيس كرده است و اين موجب آزار كودك و يا نگرانى والدين شده است.

بيشتر مشاوران خانواده و كودك معتقدند كه ارزيابى كودك براى به سر بردن شب و يا شبهايى در خارج از خانه از ارزيابى والدين از فرزندشان شروع مي شود، به همين دليل شايد بهتر باشد كه قبل از فرستادن فرزندمان به خانه دوست يا فاميل ، خود مهماندار دوستان فرزندمان باشيم.

تا چه اندازه خود را آماده اينكار مي بينيم، تا چه اندازه با ماندن كودكان ديگر در خانه خودمان راحت هستيم . اين موضوع به همان اندازه به ما كمك مي كند كه هنگام فرستادن فرزندمان به خانه ديگران احساس راحتى ويا احساس ناراحتى كنيم. اين موضوع كمك مي كند تا استانداردهاى خود را بشناسيم و مشكلاتى را كه مهمانان فرزند ما خواهند داشت را به خود و به فرزند خود تعميم دهيم. اين امر به فرزند ما هم كمك مي كند كه بفهمد كه خوابيدن در خارج از خانه چه مفهومى دارد. آيا فرزند شما حاضر به دادن جا و محل خواب خود به دوستش است؟. آيا فرزند شما دوست دارد كه دوستش در كنار او و در روى تختخواب او بخوابد؟ آيا فرزند شما از اينكه لباس خواب تميز و يا تازه خود را به دوستش بدهد راحت است؟ آيا فرزند شما زودتر از دوستش به خواب مى رود و يا ديرتر؟. چه بازيهايى را براى گذران ساعات خود انتخاب مي كنند؟. رفتارهاى فرزند شما در زمانيكه با دوستش قرار دارد چه تفاوت هايى مي كند؟ آيا احساس نگرانى او بيشتر شده است؟ عصبى و خسته است؟  و يا بلعكس سر حال تر و شاداب تراز قبل شده است؟

پيشنهاد مي شود كه در مقابل تقاضاى فرزندتان با ماندن دوستش در خانه اتان مخالفت نكنيد، ولى شايد بهتر اين باشد كه نخست از يك مهمان شروع كنيد تا به مواردى كه در بالا به آن اشاره شد آگاهى پيدا كنيد.

فرستادن فرزندتان به خانه دوستانش نيز نياز به هماهنگى با صاحبخانه اى كه فرزندتان در آنجا مهمان است دارد. شايد بهتر است مقدارى راحت تر و صميمانه تر بامهماندار فرزندمان صحبت كنيم. در عين اينكه خصوصيات و نيازهاى معمول فرزندتان را بيان مي كنيد، از اغراق در شرايط فرزندتان خوددارى كنيد. شايد بهتر آنست كه اضطراب و دلهره خود را به والدين دوست فرزندمان منتقل نكنيم، مثلا اگر فرزندمان هر شب يك يا دوبار از خواب بر مي خيزد و نياز به رسيدگى دارد در نحوه رسيدگى اغراق نكنيم، چون هيچ پدر و مادرى از قبول مهمانى كه دردسر ساز باشد شادمان نيستند. شايد بهتر باشد بعضى از مسئوليتهايى را كه امكان به تعويق افتادن آن وجود دارد را از عهده مهماندار فرزندمان خارج كنيم. مثلا اگر قرار است فرزندمان غذاى خاصى را مصرف كند، تهيه آنرا خود به عهده بگيريم، يا اينكه اگر قرار است ويتامين يا داروهاى كمكى خاصى را مصرف كند  و مصرف آن در اول صبح يا ظهر تاثير اساسى در سلامت فرزندمان ندارد، آنرا به عهده مهماندار فرزندمان نگذاريم وهنگام برگشتن فرزندمان به خانه آنرا به وى بدهيم.  با اينحال نبايد اين تصور را در ذهن مهماندار فرزندتان ايجاد كنيد كه فرزندتان با همه چيز مي سازد، و خودرا خيلى زود با شرايط جديد وفق مي دهد.

هماهنگى و صحبت با فرزندتان قبل از انجام هر برنامه يا پروژه اى ضرورى است. فكر نكنيد كه فرزندتان همه چيز را مي داند. و يا او بزرگ شده است و مى تواند گليم خود را از آب بيرون بكشد. بايد بدانيد فرزند شما آنچه را مي داند كه شما در شرايطى عادى و منطقى به او ياد داده ايد. براى اين منظور بهتر است در هر فرصت مناسبى در مورد موضوعاتى كه دير يا زود به سراغ فرزندتان مى آيد با وى گفتگو كنيد.

به صحبتهاى او گوش دهيد از آن بياموزيد و با تدبير، تعقل و تجربه خود ، فكر پرورده شده اى را به فرزندتان برگردانيد.

هنگاميكه فرزندتان در يك مهمانى و در زمانيكه شما درگير صحبت با دوستان و اطرافيان خود هستيد، و با عجله به سراغ شما مى آيد و با هر وسيله اى از شما مي خواهد كه اجازه رفتن به خانه دوستش را بدهيد، هيچگاه آن فرصت مناسب براى بيان دلمشغوليها و هراسهاى خود را نمى يابيد. شايد اگر قبلا باوى صحبت كرده باشيد به راحتى دلايل خود براى موافقت و يا مخالفت را به فرزند خود منتقل مي كنيد.

از جمله مواردى كه فرزند شما بايد بداند اينست كه هنگام به سر بردن شبى در خانه دوستش ، آيا بايد به شما زنگ بزند يانه؟ آيا مي تواند به جاى زنگ زدن به شما تكست بفرستد؟  يا در چه حالتى مي تواند زنگ بزند. مثلا اگر احساس درد داشت، مي تواند به شما زنگ بزند يا نه؟ آيا اگر احساس ترس داشت، يا از بوى تختخواب دوستش ناراحت بود مي تواند شما را مطلع كند؟.

اين موارد مي تواند توسط هر دوى شما مورد توافق قرار گيرد. شايد در مواردى لازم باشد كه مهماندار فرزندمان هم در جريان قرار گيرد. اگر فرزند شما به هردليلى به شما زنگ زد كه نمى تواند در خانه دوستش بماند، حتى اگر در نيمه هاى شب هم باشد، بهتر است او را مورد سوال قرار ندهيم، او را به خانه برگردانيم و در روز بعد و در شرايط بهترى دلايل آنرا مورد بحث قرار دهيم.

شايد اگر فرزندتان از پختگى عقلى و سنى متناسب با سن خود برخوردار است و امكان استفاده صحيح از تلفن دستى را دارد. لازم باشد تا تلفن دستى خود را با خود همراه داشته باشد. ( بدون شك والدين پيش از خريد تلفن دستى براى فرزندشان قرارداد استفاده از تلفن را با او امضا كرده اند. براى دسترسى به نمونه اين قرارداد به نوشته هاى قبلى اينجانب مراجعه نمائيد.)

بيشر والدين دوست دارند كه فرزندشان هنگام به سر بردن در خانه دوستانش رفتارى را نشان دهد كه نشانه شخصيت و با كلاس بودن او و والدين خود باشد. مثلا مودبانه و بدون تدكر همه تكاليف درسى خود را انجام دهد. هنگام خوردن غذا از دست پخت يا زحمت مهماندار و صاحب خانه تشكر كند و در جمع كردن و احتمالا شستن ظرفها كمك كند، قبل از خواب مسواك بزند، به همه شب به خير بگويد، و زودتر از بچه هاى ديگر به خواب برود. او بايد صبح زودتر از ديگران بيدار شود ، تختخواب خود را جمع كند و به همه صبح به خير بگويد. در واقع بسيارى از كارهايى را كه  فرزندتان در خانه خود تان هم تحت فشار انجام مي دهد را به راحتى در خانه دوستش بايد انجام دهد.

از جمله نگرانيهاى والدين از اينكه فرزندشان شب را در خانه دوستش به سر برد، حضور فرزندان بزرگتر در خانه دوست او مي باشد، و درصورتيكه فرزند ما دختر باشد از اينكه به خانه دوستى برود كه او برادر بزرگترى دارد نگران خواهيم شد. بيشترين نگرانى والدين در اين مواقع ترس از آزارهاى جنسى و جسمى است. براى اينكار همانطور كه در بالا به آن اشاره شد بايد با فرزندمان در فرصتهايى مناسب صحبت كنيم. فرزندمان بايد حريم خصوصى خود را بشناسد و بداند كه تعرض از سوى هر كس و با هر دليلى آزار محسوب مى شود، اين مي تواند شامل آزارهاى جسمى و جنسى باشد. فرزندمان بايد از مضرات مصرف مشروبات الكلى و مواد مخدر مطلع باشد و بتواند اين مضرات را به مكانها و محلهاى مختلف هم تعميم دهد.

مواردى كه در بالا به آن اشاره شد خود مقدمه ايست بر اينكه چگونه فرزند خود و به گونه اى خود را براى سفرهاى طولانى تر و جدا شدن فرزنمان از ما براى مدتى طولانى تر آماده كنيم. دانش آموزان از همان آغاز ورود به مدرسه  به عنوان بخشى از فرايند جامعه پذيرىخود را در كنار همكلاسيهاى خود تعريف مي كند، و به گونه اى زندگى خارج ازخانه خود را با آنها و دركنار آنها به سر مي برد. ، با آنها درس مي خواند، غذا مي خورد، به گردشهاى علمى، كمپهاى چند روزه، سفرهاى گروهى با تيم و يا كلوب درسى يا ورزشى مدرسه خود ميرود. در واقع همه اين برنامه ها بخشى از امكاناتى است كه جامعه و سيستم آموزشى براى تعليم و تربيت فرزندمان در اختيار وى قرار مي دهد و طبيعتا همراهى و موفقييت در اين برنامه ها نيز آمادگى متناسب با خود را مي طلبد. والدين هميشه قادر نيستند در همه اين سفرها و كمپها در كنار فرزندشان باشند. حتى اگر هم آنها قادر باشند ، اتمسفر حاكم بر فضاى فرهنگى، اجتماعى و آموزشى مدارس در امريكا  و اروپا به آنها روى خوشى نشان نخواهد داد. براى اينكه فرزندمان از دوران تحصيلى و آموزشى خود لذت ببرد، براى اينكه از اين فرايند اجتماعى شدن در زمان برگزارى كمپها، سمينارها و سفرهاى چند روزه بيشترين بهره را ببرند، جدا از مواردى كه در بالا به آن اشاره شد، بايد موارد ديگرى را همدر نظر داشته باشيم:  كودك انسانى براى هماهنگى و انطباق با گروه، محيط جديد و شرايط جديد نياز به اعتماد به نفس، احساس تعلق، امنيت و انگيزه بالا دارد. وجود يك دوست خوب در يك سفر يا كمپ مي تواند در انطباق پذيرى فرزندمان با شرايط كمپ كمك بسزايي نمايد. براى اين منظور بهتر است والدين در يافتن اين دوست و شايد در ايجاد اين دوستى به فرزند خود كمك كنند. شايد قبل از شروع هر كمپ يا سفر چند روزه ايجاد اين آشنايي امرى ضرورى باشد. در اين موضوع هيچ اغراقى نيست اگر بگويم وظيفه اصلى ومهم والدين در دوران تحصيلى فرزندشان در مقاطع راهنمايى و دبيرستان يافتن دوست مناسب براى فرزندشان است.

گاه صحبت با فرزندمان قبل از شروع سفربه شناخت از ترسها و دلهرهاى ما و همچنين فرزندمان كمك مى كند. گاه مي شود با اضافه كردن چند وسيله به كوله پشتى فرزندمان خيال هر دو طرف را راحت تر كنيم. شايد هيچگاه از اين وسايل استفاده نشود ولى در عين حال توانسته است بعنوان الترناتيوى به كاهش اضطرابات تا پايان سفر او كمك كند.

-براى هر پدر و مادر ضرورى است كه قبل ازرفتن فرزندشان به سفر، با مشاور مدرسه، مربى، معلم و همراه سفر  صحبت كند.  پدر و مادر لازم است كه با ساير والدين هم در تماس مستقيم باشند. بيشتر فرزندان از اينكه والدين آنها با هم دوست هستند و با هم مقدمات سفر آنها را فراهم  كنند خوشحال خواهند شد. گاه پيش آمده است كه برخى كودكان اطلاعات و درخواستهاى ضرورى از سوى مدرسه را به والدين خود نمى رسانند. گاه پيش آمده است كه فرزندان ما به دليل اينك والدين مانع سفر آنها نشوند، از انتقال برخى نكات ايمنى و يا ذكر خطرات سفر به والدين خود خوددارى كرده اند، به همين دليل وجود تماس مستقيم والدين ( پدر و مادر هر دو در صورت امكان) با ديگر والدين و دست اندركاران سفر الزامى است.

– نحوه برخورد والدين با سفرهاى چند روزه كودكان و ماندن آنها در كمپهاى چند روزه مي تواند بر روحيه فرزندمان تاثير داشته باشد. هيچ شكى در آن نيست كه اگر ما از حضور فرزندمان در يك كمپ احساس خطر كنيم، فرزندمان بدون دلهره به آنجا نمي رود و بدون اضطراب هم برنمى گردد. مثبت انديشى ما و انتقال آن به فرزندمان، تحقيق لازم  مربوط به ريسك هاى سفر، قبل از اظهار نظر سريع و انتقال آن به فرزندمان و رعايت موارد ارائه شده در بالا مي تواند مدت سفر را به تجربه مفيد و شادى آور و آموزنده براى فرزندمان تبديل كند، در غير اينصورت اين تجربه منفى مي تواند در ايجاد تجربه هاى منفى ديگر موثر باشد.

مانند هر نظم و ترتيبى كه براى فرزندتان در خانه برقرار مي كنيد، بايد روى برقرارى و نحوه اجراى آن پدر و مادر به توافق كامل رسيده باشند. فرزندان مي توانند از تونل اختلاف بين پدر و مادر به راحتى فرار كند. انتظار منطقى و معقول از فرزندان براى اجرا و همينطورالتزام آنان به اجرا و احترام به آن به راحتى امكان پذير نيست. اگر قاعده و قانونى كه وضع كرده ايم را درست مى دانيم، بايد روى حفظ آن پافشارى كنيم، مطمئنا فرزندانمان خود را با آن وفق خواهند داد و در آينده نيز همان شيوه را در زندگى خود به اجرا در مي آورد.

More references:
-Dr. Fran Walfish; The Self-Aware Parent: Resolving Conflict and Building a Better Bond with Your Child (Palgrave MacMillan 2010),
-Dr. Michele Borba; The Big Book of Parenting Solutions: 101 Answers to Your Everyday Challenges and Wildest Worries.  (Child Development), ISBN 0787988316
-Dr. Roni Cohen-Sandler, Ph.D.; Trust Me, Mom  , Everyone Else is Going.

About Azad Moradian

Coming Soon

Posted on December 18, 2014, in فارسي, مقالات, روانشناسى. Bookmark the permalink. Leave a comment.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: