آيا صحيح است كه فرزندمان شب را در خانه دوستانش بسر برد؟

چگونه فرزندمان را براى ماندن در خانه دوستان و آشنايان آماده كنيم

آيا صحيح است كه فرزندمان شب را در خانه دوستانش بسر برد؟

Azad_Moradian

دكتر آزاد مراديان، رواندرمانگر، مشاور علوم رفتارى

لوس آنجلس- كاليفرنيا

 پيش گفتار

در طى چند سال گذشته برخى از دوستان در طى جلسات مشاوره و رواندرمانى  سوآلاتى را  در خصوص چگونگى برخورد با خواستها و نيازهاى فرزندان خود با اينجانب در ميان گذاشته اند و خوشبختانه نظرات و پاسخهاى ارايه شده به اين دوستان مثمر ثمر واقع شده است. به همين دليل تصميم گرفتم كه بخشى از اين پرسش ها وپاسخ هاى مرتبط با آنرا با والدين گرامى در ميان بگذارم، با اميد به اينكه مورد استفاده قرار گيرد.

مقدمتا بايد اين تذكر را مطرح كنم، كه نظرات ارايه شده در اين بحث ونوشته هاى مشابه، ارايه نظرات به شكلى كلى وعمومى است وقطعا شرايط اختصاصى ومنحصر به فرد فرزند شما را در نظر نداشته است. بى گمان مراجعه مستقيم به مشاور خانواده ويا رواندرمانگر كودك ونوجوان در محل زندگي تان از اولويت بيشترى برخوردار خواهد بود.

با توجه به دلايل متعددى از جمله تفاوتهاى فردى در ميان كودكان و نوجوانان، سن آنان، ميزان پختگى شخصيت، سطح سلامت جسمى و روانى آنان، تك فرزند بودن و يا داشتن برادر و خواهر، زندگى در يك  خانواده هسته اى و يا زندگى با خواهران و برادران ديگر در يك خانواده گسترده با حضور پدربزرگ و مادر بزرگ، زندگى در مناطق و محله هاى متفاوت با بافت اجتماعى و اقتصادى متفاوت، و بسيارى مشخصه هاى فردى و اجتماعى  محدوديتهايي زيادى را براى پاسخگويي به سوآلاتى از اين دست فراهم مي آورد.

هماهنگى وصحبت با فرزند\فرزندانتان قبل از انجام هر برنامه يا پروژه اى ضرورى است. فكر نكنيد كه فرزندتان همه چيز را مي داند، ويا او بزرگ شده است وميتواند گليم خود را از آب بيرون بكشد. بايد بدانيد فرزند شما آنچه را مي داند كه شما در شرايطى عادى ومنطقى به او ياد داده ايد. براى اين منظور بهتر است در هر فرصت مناسبى در مورد موضوعاتى كه دير يا زود به سراغ فرزندتان مى آيد با وى گفتگو كنيد. به صحبتهاى او گوش دهيد از آن بياموزيد وبا تدبير، تعقل وتجربه خود، فكر پرورده شده اى را به فرزندتان برگردانيد

decorative-line-black-clipart-png-409077-2935558

پرسش و پاسخ امروز

چگونه فرزندمان را براى ماندن در خانه دوستان و آشنايان آماده كنيم؟

 آيا صحيح است كه فرزندمان شب را در خانه دوستانش بسر برد؟

.

١ –نكته اول اينكه مانند هر تجربه اجتماعى، يادگيرى وميزان يادگيرى يك تجربه نو، نياز به آمادگى اوليه وتهيه مقدماتى براى آن دارد. به نظر من والدين در وهله اول بايد مسايل ومشكلات شخصى خود با اين موضوع را با همديگر به بحث بگذارند. گاه تجربه منفى والدين با خوابيدن در خانه دوست و فاميل مي تواند موجب ترس و نگرانى والدين شده و اين موضوع را مستقيم و يا غير مستقيم به كودك خود منتقل می كنند.

٢ – جدا شدن فرزندمان از ما براى بار اول ويا در دفعات نخست مي تواند هم براى والدين وهم براى فرزندشان موجب استرس واضطراب غير قابل پيشبينى شود. معمولا كودكانى كه اضطراب جدائى از مادر يا والدين را دارند، به سر بردن حتى يك شب در خانه دوست ويا بستگان را به راحتى پشت سر نخواهد گذاشت. به همين ترتيب والدين ويا يكى از والدين كه خود علايم اضطرابى و دلهره ى زيادى دارد هم به راحتى نمى تواند خوابيدن فرزند يا فرزندانش را در خارج از خانه خود تحمل نمايد.

٣– سطح اعتماد ما به ديگر والدين ويا والدينى كه قرار است فرزند ما در خانه آنها شبى را به سر ببرد برمي گردد به:

  • استانداردهاى كه ما براى فرزند خود در نظر گرفته ايم.
  • برداشتى كه ما از زندگى خصوصى فرد ميزبان داريم.
  • برداشتى كه ما ازسطح پختگى وادب واحترام فرزند آنها نسبت به خود وديگران داريم.
  • به همين ترتيب استانداردهاى زندگى آنها شامل چگونگى رعايت سطح بهداشت در خانه، مواد غذايى مورد مصرف آنها و فرهنگ غذايى آنها، دست و دلباز بودن و غيره.

٤–آنچه كه مسلم است خواست كودك براى ماندن در خانه دوست ويا فاميل از نكاتى است كه بايد در وهله اول مد نظر قرار گيرد. اين بدان معنى است كه بدون تقاضاى كودك از والدين خود، آنها از كودك خود چنين تقاضايي را نبايد داشته باشند. مگر در شرايطى اضطراري پيش بينى نشده كه والدين مجبور مي شوند بدون حضور فرزندشان در جايى به سر ببرند، مانند رفتن به اورژانس بيمارستان، وضع حمل مادر، سفرى ناگهانى كه مى تواند بر روى درس يا زندگى روزمره فرزندان آنها تاثيرى اساسى داشته باشد.

در مواقع ديگر اين فرزند ماست كه چنين پيشنهادى را با ما در ميان خواهد گذاشت. در واقع اگر فرزند ما براى ماندن در خارج از خانه از پدر ومادر خواهش مي كند، شايد به گونه اى آمادگى مقدماتى خود را براى ماندن در خارج از خانه نشان مي دهد.

گاها ديده شده است كه والدين براى اينكه فرزندشان تجربه خوابيدن در خارج از خانه را داشته باشد چنين موضوعى را به فرزندشان تحميل مي كنند.

٥–والدين مي توانند به خوبى در تشخيص اوليه اينكه فرزندشان مي تواند در خانه اى ديگرى شبى را به سر برد اظهار نظر كنند.

 برخى از كودكان در طى زندگى خود نشان داده اند كه به راحتى مي توانند در روى هر تختخواب، تشك ويا زيرهر لحاف ويا پتويى بخوابند. ويا شايد به دليل نحوه زندگى والدين، در سفربودن آنها بصورت برنامه ريزى شده، ويا نحوه زندگى آنان مانند رفتن به طبيعت، ماندن در كوه يا جنگل كه اين موضوع به خوبي توانسته است به فرزند آنان كمك كند كه تحمل بيشترى نسبت به تغيير بستر خود داشته باشد.

–شايد بهترين نحوه ارزيابى از سوى والدين اين است كه تجربه هاى قبلى كودك خود در زمانى كه در خارج از خانه بوده اند را بدون پيش زمينه هاى ذهنى شخصى مرور كنند، مانند اينكه زمانى كه در سفر بوديم در اطاق دوستانش خوابيده است يا نه؟  يا موقعى كه در مسافرت بوديم بدون هيچ مشكلى در تختخواب هتل يا مهمانخانه بسر برده است، يا در هتل از تختخواب آن لذت برده ويا اظهارناراحتي كرده است؟

٦– برخى عادتها ونيازهاى كودك انسانى مي تواند موجب نگرانى والدين در هنگام جدايى از آنها شود. اينكه فرزندشان زودتر ويا ديرتر از بچه هاى ديگر به خواب مى رود، يا در طول شب چند باربيدار مي شود وبه دستشويى مى رود ويا تقاضاى آب خوردن مي كند. اينكه فرزندشان برخى از شبها ودرطول سال به دليل يا دلايلى خود را خيس كرده است واين موجب آزار كودك ويا نگرانى والدين شده است.

٧– بيشتر مشاوران خانواده وكودك معتقدند كه ارزيابى كودك براى به سر بردن شب ويا شبهايى در خارج از خانه از نحوه ارزيابى والدين از فرزندشان شروع مي شود، به همين دليل شايد بهتر باشد كه قبل از فرستادن فرزندمان به خانه دوست يا فاميل، خود مهماندار دوستان فرزندمان باشيم. ما تا چه اندازه خود را آماده اينكار مي بينيم، تا چه اندازه با ماندن كودكان ديگر در خانه خودمان راحت هستيم. اين موضوع به همان اندازه به ما كمك مي كند كه هنگام فرستادن فرزندمان به خانه ديگران احساس راحتى ويا احساس ناراحتى داشته باشيم. اين موضوع كمك مي كند تا استانداردهاى خود را بشناسيم ومشكلاتى را كه مهمانان فرزند ما خواهند داشت را به خود وبه فرزند خود تعميم دهيم. اين امر به فرزند ما هم كمك مي كند كه بفهمد كه خوابيدن در خارج از خانه چه مفهومى دارد.

  • آيا فرزند شما حاضر به دادن جا ومحل خواب خود به دوستش است؟.
  • آيا فرزند شما دوست دارد كه دوستش در كنار او ودر روى تختخواب او بخوابد؟
  • آيا فرزند شما از اينكه لباس خواب تميز ويا تازه خود را به دوستش بدهد راحت است؟
  • آيا فرزند شما زودتر از دوستش به خواب مى رود ويا ديرتراز او؟
  • چه بازيهايى را براى گذران ساعات خود انتخاب مي كنند؟.
  • رفتارهاى فرزند شما در زمانيكه با دوستش قرار دارد چه تفاوت هايى مي كند؟
  • آيا احساس نگرانى او بيشتر شده است؟ عصبى وخسته است؟ويا بلعكس سر حال تر وشاداب تراز قبل شده است؟

٨– پيشنهاد مي شود كه در مقابل تقاضاى فرزندتان با ماندن دوستش در خانه اتان مخالفت نكنيد، ولى شايد بهتر اين باشد كه نخست از يك مهمان شروع كنيد تا به مواردى كه در بالا به آن اشاره شد آگاهى پيدا كنيد.

٩-فرستادن فرزندتان به خانه دوستانش نيز نياز به هماهنگى با صاحبخانه اى كه فرزندتان در آنجا مهمان است را دارد. شايد بهتر است مقدارى راحت تر وصميمانه تر بامهماندار فرزندمان صحبت كنيم. در عين اينكه خصوصيات ونيازهاى معمول فرزندتان را بيان مي كنيد، از اغراق در شرايط فرزندتان خوددارى كنيد. شايد بهتر آنست كه اضطراب ودلهره خود را به والدين دوست فرزندمان منتقل نكنيم، مثلا اگر فرزندمان هر شب يك يا دوبار از خواب بر مي خيزد ونياز به رسيدگى دارد در نحوه رسيدگى اغراق نكنيم، چون هيچ پدر ومادرى از قبول مهمانى كه دردسر ساز باشد شادمان نيستند. شايد بهتر باشد بعضى از مسئوليتهايى را كه امكان به تعويق افتادن آن وجود دارد را از عهده مهماندار فرزندمان خارج كنيم. مثلا اگر قراراست فرزندمان غذاى خاصى را مصرف كند، تهيه آنرا خود به عهده بگيريم، يا اينكه اگر قراراست ويتامين يا داروهاى كمكى خاصى را مصرف كند ومصرف آن در اول صبح يا ظهر تاثير اساسى در سلامت فرزندمان ندارد، آنرا به عهده مهماندار فرزندمان نگذاريم وهنگام برگشتن فرزندمان به خانه آنرا به وى بدهيم.  نبايد اين تصور را در ذهن مهماندار فرزندتان ايجاد كنيد كه فرزندتان با همه چيز مي سازد، وخودرا خيلى زود با شرايط جديد وفق مي دهد.

 

Sleepover_avatar_pillow_fight_by_waterwriter144

١٠– هماهنگى وصحبت با فرزندتان قبل از انجام هر برنامه يا پروژه اى ضرورى است. فكر نكنيد كه فرزندتان همه چيز را مي داند. ويا او بزرگ شده است وميتواند گليم خود را از آب بيرون بكشد. بايد بدانيد فرزند شما آنچه را مي داند كه شما در شرايطى عادى ومنطقى به او ياد داده ايد. براى اين منظور بهتر است در هر فرصت مناسبى در مورد موضوعاتى كه دير يا زود به سراغ فرزندتان مى آيد با وى گفتگو كنيد. به صحبتهاى او گوش دهيد از آن بياموزيد وبا تدبير، تعقل وتجربه خود، فكر پرورده شده اى را به فرزندتان برگردانيد.

هنگاميكه فرزندتان در يك مهمانى ودر زمانيكه شما درگير صحبت با دوستان و اطرافيان خود هستيد، و با عجله به سراغ شما مى آيد و با هر وسيله اى از شما مي خواهد كه اجازه رفتن به خانه دوستش را بدهيد، هيچگاه آن زمان و آن مكان، فرصتي مناسب براى بيان دلمشغوليها و هراسهاى شما به او نيست. شايد اگر قبلا باوى صحبت كرده باشيد به راحتى دلايل خود براى موافقت ويا مخالفت را به فرزند خود منتقل مي كنيد.

١١–از جمله مواردى كه فرزند شما بايد بداند اينست كه هنگام به سر بردن شبى در خانه دوستش؛

  • آيا بايد به شما زنگ بزند يانه؟
  • آيا مي تواند به جاى زنگ زدن به شما تكست بفرستد؟
  • يا در چه حالتى مي تواند زنگ بزند. مثلا اگر احساس درد داشت، مي تواند به شما زنگ بزند يا نه؟
  • آيا اگر احساس ترس داشت، يا از بوى تختخواب دوستش ناراحت بود مي تواند شما را مطلع كند؟.

اين موارد مي تواند توسط هر دوى شما مورد توافق قرار گيرد. شايد در مواردى لازم باشد كه مهماندار فرزندمان هم در جريان قرار گيرد. اگر فرزند شما به هردليلى به شما زنگ زد كه نمى تواند در خانه دوستش بماند، حتى اگر در نيمه هاى شب هم باشد، بهتر است او را مورد سوال قرار ندهيم، او را به خانه برگردانيم ودرروز بعد ودر شرايط بهترى دلايل آنرا مورد بحث قرار دهيم.

شايد اگر فرزندتان از پختگى عقلى وسنى متناسب با سن خود برخوردار است وامكان استفاده صحيح از تلفن دستى را دارد. لازم باشد تا تلفن دستى خود را با خود همراه داشته باشد. (بدون شك والدين پيش از خريد تلفن دستى براى فرزند يا فرزندانشان ، قرارداد استفاده از تلفن را با او امضا كرده اند. براى دسترسى به نمونه اين قرارداد به نوشته هاى قبلى اينجانب مراجعه نمائيد.)

١٢– بيشتر والدين دوست دارند كه فرزندشان هنگام به سر بردن در خانه دوستانش رفتارى را نشان دهد كه نشانه شخصيت  “مودب بودن” و “با كلاس بودن” او ووالدين خود باشد.

 مثلا مودبانه وبدون تذكر همه تكاليف درسى خود را انجام دهد.

هنگام خوردن غذا از دست پخت يا زحمت مهماندار وصاحب خانه تشكر كند

 در جمع كردن واحتمالا شستن ظرفها كمك كند،

قبل از خواب مسواك بزند و به همه شب به خير بگويد، زودتر از بچه هاى ديگر به خواب برود وصبح هم زودتر از ديگران از خواب بيدار شود، تختخواب خود را جمع كند وبه همه صبح به خير بگويد.

در واقع بسيارى از كارهايى را كه فرزندتان در خانه خودتان هم تحت فشارانجام مي دهد را به راحتى در خانه دوستش بايد انجام دهد.

١٣– از جمله نگرانيهاى والدين از اينكه فرزندشان شب را در خانه دوستانش به سر برد، حضور فرزندان بزرگتر در خانه دوست او مي باشد، و درصورتيكه فرزند ما دختر باشد از اينكه به خانه دوستى برود كه او برادر بزرگترى دارد نگران خواهيم شد. بيشترين نگرانى والدين در اين مواقع ترس از آزارهاى جنسى وجسمى است. براى اينكار همانطور كه در بالا به آن اشاره شد بايد با فرزندمان در فرصتهايى مناسب صحبت كنيم. فرزندمان بايد حريم خصوصى خود را بشناسد وبداند كه تعرض از سوى هر كس وبا هر دليلى آزار محسوب مى شود، اين مي تواند شامل آزارهاى جسمى وجنسى هم باشد. فرزندمان بايد از مضرات مصرف مشروبات الكلى ومواد مخدرمطلع باشد وبتواند اين مضرات را به مكانها ومحلهاى مختلف هم تعميم دهد.

١٤– مواردى كه در بالا به آن اشاره شد خود مقدمه ايست بر اينكه چگونه فرزند خود وبه گونه اى خود را براى سفرهاى طولانى تر وجدا شدن فرزنمان از ما براى مدتى طولانى تر آماده كنيم.

دانش آموزان از همان آغاز ورود به مدرسه به عنوان بخشى از فرايند جامعه پذيرى، خود و شخصيت خود را در ميان همكلاسيهاى خود تعريف مي كنند، و به گونه اى زندگى خارج ازخانه خود را با آنها و دركنار آنها به سر مي برند، با آنها درس مي خوانند، غذا مي خورند، به گردشهاى علمى، كمپهاى چند روزه، سفرهاى گروهى با تيم و يا كلوب درسى يا ورزشى مدرسه خود ميروند. در واقع همه اين برنامه ها بخشى از امكاناتى است كه جامعه وسيستم آموزشى براى تعليم وتربيت فرزندمان در اختيار وى قرار مي دهد وطبيعتا همراهى وموفقييت در اين برنامه ها نيز آمادگى متناسب با خود را ميطلبد. والدين هميشه قادر نيستند در همه اين سفرها وكمپ ها در كنار فرزندشان باشند، حتى اگر هم آنها قادر باشند، اتمسفر حاكم بر فضاى فرهنگى، اجتماعى و آموزشى مدارس (در امريكا و اروپا) به آنها روى خوشى نشان نخواهد داد.

 براى اينكه فرزندمان از دوران تحصيلى وآموزشى خود لذت ببرد، براى اينكه از اين فرايند اجتماعى شدن در زمان برگزارى كمپها، سمينارها و سفرهاى چند روزه بيشترين بهره را ببرند، جدا از مواردى كه در بالا به آن اشاره شد، بايد موارد ديگرى را هم در نظر داشته باشيم:

  • كودك انسانى براى هماهنگى وانطباق با گروه، محيط جديد و شرايط جديد نياز به اعتماد به نفس، احساس تعلق، امنيت و انگيزه بالا دارد. وجود يك دوست خوب در يك سفر يا كمپ مي تواند در انطباق پذيرى فرزندمان با شرايط كمپ كمك بسزايي نمايد. براى اين منظور بهتر است والدين در يافتن اين دوست و شايد در ايجاد اين دوستى به فرزند خود كمك كنند. شايد قبل از شروع هر كمپ يا سفر چند روزه ايجاد اين آشنايي امرى ضرورى باشد. در اين موضوع هيچ اغراقى نيست اگر بگويم وظيفه اصلى ومهم والدين در دوران تحصيلى فرزندشان در مقاطع راهنمايى و دبيرستان يافتن دوست مناسب براى فرزندشان است.
  • گاه صحبت با فرزندمان قبل از شروع سفربه شناخت از ترسها و دلهرهاى ما و همچنين فرزندمان كمك مى كند. گاه مي شود با اضافه كردن چند وسيله به كوله پشتى فرزندمان خيال هر دو طرف را راحت تر كنيم. شايد هيچگاه از اين وسايل استفاده نشود ولى در عين حال توانسته است بعنوان الترناتيويا جايگزينى به كاهش اضطرابات تا پايان سفر او كمك كند.
  • براى هر پدر ومادري ضرورى است كه قبل ازرفتن فرزندشان به سفر، با مشاور مدرسه، مربى، معلم وهمراه سفر اوصحبت كنند.  پدر ومادر لازم است كه با ساير والدين هم در تماس مستقيم باشند. بيشتر فرزندان از اينكه والدين آنها با هم دوست هستند وبا هم مقدمات سفر آنها را فراهم كنند خوشحال خواهند شد. گاه پيش آمده است كه برخى كودكان اطلاعات ودرخواستهاى ضرورى از سوى مدرسه را به والدين خود نمى رسانند. گاه پيش آمده است كه فرزندان ما به دليل اينك والدين مانع سفر آنها نشوند، از انتقال برخى نكات ايمنى و يا تذكر خطرات سفر به والدين خود خوددارى كرده اند، به همين دليل وجود تماس مستقيم والدين (پدر و يا مادر و يا هر دوآنان در صورت امكان) با ديگر والدين و دست اندركاران سفر الزامى است.

١٥- نحوه برخورد والدين با سفرهاى چند روزه كودكان و ماندن آنها در كمپهاى چند روزه مي تواند بر روحيه فرزندان تاثير زيادى داشته باشد. بى گمان اگر ما از حضور فرزندمان در يك كمپ احساس خطر كنيم، فرزندمان بدون دلهره به آنجا نمي رود و بدون اضطراب هم برنمى گردد. مثبت انديشى ما وانتقال آن به فرزندمان، تحقيق لازم مربوط به ريسك هاى سفر، قبل از اظهار نظر سريع وانتقال آن به فرزندمان و رعايت موارد ارائه شده در بالا مي تواند مدت سفر را به تجربه مفيد و شادى آور و آموزنده براى فرزندمان تبديل كند، در غير اينصورت اين تجربه منفى مي تواند در ايجاد تجربه هاى منفى ديگر موثر باشد.

decorative-line-black-clipart-png-409077-2935558

سخن آخر

مانند هر قاعده، نظم وترتيبى كه براى فرزندتان در خانه برقرار مي كنيد، در وهله نخست والدين بايد روى برقرارى ونحوه اجراى آن با هم، به توافق كامل رسيده باشند.

فرزندان ما مي توانند از تونل اختلاف بين پدر ومادر به راحتى فرار كنند واز آن سوّ استفاده نمايند.

انتظار منطقى ومعقول از فرزندانمان براى اجرا قوانين خانواده وهمينطورالتزام آنان به اجرا و احترام به آن، امرى نيست كه به آسانى امكان پذيرباشد. اگراجراي آن قاعده و قانون را كه در خانه خود وضع كرده ايم درست و منطقى مى دانيم، بايد روى اجراى وحفظ  آن پافشارى كنيم، مطمئنا فرزندانمان خود را با آن منطبق خواهند كرد و در آينده نيز همان شيوه را در زندگى خود به اجرا در خواهند آورند.

 

منبع در بلاگ فارسى  https://wp.me/p13Lk1-cb

More references:
-Dr. Fran Walfish; The Self-Aware Parent: Resolving Conflict and Building a Better Bond with Your Child (Palgrave MacMillan 2010),
-Dr. Michele Borba; The Big Book of Parenting Solutions: 101 Answers to Your Everyday Challenges and Wildest Worries.  (Child Development), ISBN 0787988316
-Dr. Roni Cohen-Sandler, Ph.D.; Trust Me, Mom, Everyone Else is Going.

 براى دريافت مقاله بصورت پي دى اف روى لينك زير كليك كنيد PDF

چگونه فرزندمان را براى ماندن در خانه دوستان و آشنايان آماده كنيم

 

 

Advertisements

About Azad Moradian

Coming Soon

Posted on December 18, 2014, in فارسي, مقالات, روانشناسى. Bookmark the permalink. Leave a comment.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: