قيرانى نوى له نيوان ئيران و وه لاته يه كگرتوه كانى ئمريكا، هه ريمه كه به ره و كوى ده بات

قيرانى نوى له نيوان ئيران و وه لاته يه كگرتوه كانى ئمريكا، هه ريمه كه به ره و كوى ده بات

azad_moradian_0907.jpg

هه ينى ٣٠ ى ديسمبرى ٢٠١١

 ئازاد موراديان

هه ره شه ى كاربه دستانى كومارى ئيسلامى ئيران بو به ستنى تنگه ى هورموز له دو هه وته ى رابوردودا، قيران و ناكوكى نيوانى ئيران و ئمريكا ى گه يانده قوناغى مه ترسيداره وه.

دوا بدواى وته كانى ئاغاى ره حيمى جيگرى سه روك كومارى ئيران سه بارت به به ستنى تنگه ى هورموز و ري نه دان به هاتو چوى كه شتى تيجارى و نه فت كيش، فرمانده ى ناوگانى پينجمى ئمريكا كه له بحرين دا جيگيره به توندى ده ژ به م وه تانه ويستا و ئه مه ى وه ك ده ست ده ريژى كه ردنى ئيران له كارو بارى تيجارت و ئابورى نيو نه ته وى دا له قه لم دا. ئه م فه رمانده ى پايه به رزى ئمريكا كه ئيشى پاراستنى به رژه وندى ئمريكا و دوستانى ئمريكا واته هه موى وه لاتانى كه نداوى فارسى له ئه ستو دايه، كوتى ئيران به م وه تانه ده ژايه تى خوى له گه ل مافى نيو نه ته وىدا ئاشكرا ده كات. هه روه ها ئيرانى ئاگادار كرده وه كه ده ست تى وه ردان له ئه من و ئاسايشى كه نداوى فارس دا به ماناى راگه ياندنى شه ر له هه ريمه كه دايه.

iran-hormuz.jpg

وه ته كانى ئاغاى ره حيمى بو جارى هه ولدا نيه كه له زه مانى كاربه ده ستيكى ئيران ده چيته سه ر ميدياكانى نيو نه ته ويى، جياواز له هه ره شه كانى به رپرسانى ئيران له كاتى شه رى ئيران و عيراق دا له نيوان سالاني ١٩٨٠-١٩٨٨، ته نيا له دو هه وتوى رابوردودا چه ند فه رمانده ى پايه به رزى نيزامى ئيران وه ك ئاغاى مو حه مه د عه لى جه عفه رى ، وه دريادار حه بيبو لا سه ييارى به راشكاوى نيويان له به ستنى ئه م تنگه ي بردووه و ئه مه يان وه ك ئامانجيكى ئيستراتيژيكى نيزامى لنيو لي بردووه. ئه م دو به ر پرسى نيزامى ده لين ئه گه ر ئيران له لايه ن ئمريكا و ئيسرائيله وه هيرشي بكريته سه ر ئه وان له زوترين كاتدا ريگه كه ده به ستن

ئاغاى ره حيمى مه رجيكى كه ى بو بستنى ئه م تنگه داناوه و ئه ويش له سورتيكدايه كه گه ماروى ئابورى له لايه ن وه لاتانى روژ هه لات و به تايبه ت ئوروپى رو له نه وت بكات ، ئه م گه مارو  كه ئيستا له سه ر ميزى وه تو ويژى وه لاتانى ئوروپى دايه قه راره په ره به خاته سه ر شاره گى حيات و ژيانى ئيران كه به رهه م هينان و فروشى نه وته.

دوا به دواى مه شت و مه رى ئيتحاديه ى وه لاتانى ئه روپى بو به رز كردنه وى گه مارو كان بو سه ر نه وت، مه ترسيكى زورى خه ستوه ته نيو به رپرسانى كومارى ئيسلامى. ئاغاى روسته م قاسمى وه زيرى نه وت كه بو خوى له كاربه دستانى پيشوى سوپاى شورشى ئيسلامى ئيران بوه له ليدوانيك له گه ل هه وال نيرى فورمى ئيران رايگه ياند كه هاوسي كانى ئيران له كه نداوى فارسدا ، كه ماناى له عه ره بستانى سعودى و ئيماراتى عه ربى بو قه وليان داوه، ئه گه ر نه وتى ئيران بخريته ژير گه ماروى ئابورى، ئه و وه لاتانه فروشى نه وتى خويان له ئاستى ئاسائيدا ده هيلنه وه و ئه ندازه ى بارهينانى نه وت نابه نه سه ره وه. وه ته كانى ئاغاى قاسمى راسته و خو له لايه ن به رپرسانى نه وتى عه ربستان سعوديه وه وه درو خرايه وه و كوتيان فروشى نه وتى زيادتر له لايه ن ئه م وه لاتانه ئيشيكى ئاسائي ده بيت. ئيران هه وليكى ديپلوماسى به ر بلاوى ده ست پي كردووه بو پي شه ل كردنه وى هه ولى گه ماروى فروشى نه وتى ئيران له لايه ن وه لاتانى روژ هه لاته وه به لام تا ئيستا وه لاميكى پوزيتويان نه گرتوه تو.

هه رچه ند گه مارو خستنه سه ر فروشى نه وتى ئيران ده توانيت قيرانيكى گه وره ى نيو نه ته وئى بينيته ئاراوه كه ئاكامه كى نادياره، به لام بو ولاتانى ئه ره بى و روسيا و زوربه ى و لاتانى كه نه وتيان بو فروش هه يه ده بيته سه رچاوه ى خيرى زيادتر و گه شه ى زيادترى ئابورى له و وه لاتانه دا. هه ر به م هويه وه ته نانه ت روسيا كه پيوندى تيجارى و ئابورى هه ره گرنگي له گه ل ئيراندا هه يه له گه مارو خه ستنه سه ر فروشى روژانه ٤ ميليون بوشكه نه وتى ئيران ناخورسند نابيت.

ته نانه ت هه ره شه ى ئيران بو به ستنى تنگه ى هورموز له چه ند روژى رابوردودا نه رخى نه وتى برده سه ر ١٠٠ دولار له بوشكه دا كه خوى پوليكى زورى روانه ى كومپانياى نه وتى و وه لاتانى به رهم هينه رى نه ت كردوه.

له هه وته ى رابوردودا دوا به دواى وه ته كانى ئاغاى جه عفه رى و چه ند نوينه رى پارليمانى ئيران سه بارت به به ستنى تنگه ى هورموز، وه ته بيژى وزاره تى كارو بارى ده ره وى كومارى ئيسلامى  ئاغاى ميهمان پرست  رايگه ياند كه ئه م كاره له به رنامه ى ئيراندا نيه وه ئه مه ده توانى قين و توره ئى خه لكى ئيران سه باره ت به هه ره شه كانى ئمريكا و ئيسرائيل بو سه ر ئيران نيشان بدات. ئاغاى ميهمان پرست په ى له سه ر حه ل كردنى ناكوكيه كان له ريگاى ديپلوماسيه وه دانا.

جياواز له شه رى كي به ركى له نيوان باله كانى كومارى ئيسلامى دا، كه زور جار ئيشه كانيان له دژايه تى له گه ل يه كتر دا يه، به لام هه ره شه ى ئه م جارى په رپرسانى نيزامى ئيران، مانورى گه وري هيزى ده ريائى ئيران كه دريژائى ٢٠٠٠ كيلو ميتر له به ر ده گريت، نه زيك بو نه وه به وه لاتانى عه ربى و پاكيستان و هيندوستان و باكورى سومالى له ريگاى سه رحه داتى ئاوى ده رياى نيو نه ته ويه وه، له لايه ن زوربه ى پوسپورانى نيزامى و سياسى وه ك كاريكى مه ترسيدار و به زمانيكى ئاسائى وه ك شه ر فروشى ئيران نيو لي ده بريت.

به گوره ى ئاماره كانى سالى ٢٠٠٩- ٢٠١٠ زائينى له سه دا ١٧ ى نه وتى جيهان له كه نداوى فارسه وه تى په ده بى كه ئه مه ش ٥٠ له سه دى نه وتى وه لاتى چين، ٧٥ له سه دى نه وتى وه لاتى يابان له خوى ده گريت، به و مانايه كه ئه م دو وه لاته زيانى زيادتريان لي ده كه ويت.

مه ترسى و هه ره شه ى ئيران بو به ستنى تنگه ى هورموز له سالانى پاش هاتنه سه ر كارى كومارى ئيسلامى كارى كردوه ته سه ر دانانى پلان و نه خشه ى نوى له وه لاتانى عه ربى هه ريمه كه دا. له سالانى ١٩٨٢- ١٩٨٨ ئه م هه ره شانه بوه هوى ئه وى كه وه لاتانى ناتو و له سه رى ئه واندا ئمريكا بو پاراستنى تيجاره تى نيو نه ته وى رو كه نه هه ريمه كه. زوربه ى پايه گاكانى ئمريكا له هريمه كه دا ئيرتيباتى راسته و خو له گه ل ئه م پرو پاگه ندانه ى ئيراندا بوه. له سالى ١٩٨٨ فروكه يكى ئيرانى به ٢٩٠ موسافيره وه به ساروخيكى ئمريكا كه له لايه ن كشتى شه رى ئمريكى هاويشته بو خه را خواره وه و هه موى موسافيره كانى ئه م فروكه كوژران. له سالى ٢٠٠٧-٢٠٠٨ زائينيشدا چه ند گه مى سوپاى پاسدارانى ئيرانى كه له كستى و ناوى شه رى ئمريكى نه زيك ببونه وى خه رانه به ر مه ترسى لي دان و كوشتن كه به پاشه كشى هيزى سوپاى ئيران ئه موزوعه كه ديتوانى بيته قيرانيكى گه وره خاتيمه درا. وه لاتى ئيماراتى عه ربى بيناى كيشانى ريگاى لوله ى نه وتى له ده ست دايه كه له ئاكامدا ده توانى نه وتى ئه و ولاته له ريگاى خه تى لوله ى ئه بو زه بى ، ده رياى عوممان له تنگه ى هورموز راپه رينيت. كه بو خوى نزيك به ٢.٥ ميلوين بوشكه نه وت له روژدا له خو ده گريت. وه لاتى عه ربيستانيش ريگاى وه شكى و خه تى لوله ى نه وتى له ژير بينا دايه كه ده توانيت به شيكى زور له نه وت و گازى عه ربيستان به رو وه لاتانى ده ورو به ر به گوزيته وه.

 

ئامانجى ئيران له ده ربرينى به ستنى تنگه ى هورموز هه رچي به بيت، زه رر و زيانه كه ى بو خه لكى ئيران و به تايبه ت چينى فه قير و گه لانى زولم لي كراوى ئيرانى ده بيت. كومارى ئيسلامى له پياميك كه بو وه لاتانى كه نداوى فارسى ده نيريت راي  ده گه ينيت ئه گه ر قه راره ئيران نه وت نه فروشيت، ئيوه ش ده بيت به ئيرانه وه بسوته ن.

دوسيه ى ئيران له ريكخراوى وزه ى ئه تومى له هه ل و مه رجيكى ناله بار و له ده ژى كومارى ئيسلامى ده چيته پيشه وه، باسى گه ماروى زيادتر له ئارادايه، نرخى پاره ى خاريجى له ئيراندا تاسيرى گرنگي كردوه ته سه ر كارو بارى ئابورى و سياسى وه لات، دوو دوسيه سه بارت به ئيمكانى دست تيوه ردانى ئيران له هيرشى تيروريستى سيپتمبرى ١١، پيلانى ئيران بو كوشتنى بالويزى عه ربستان له وه لاته يه ك گرتوه كانى ئمريكا، نا كارائى ئيران له كارى ديپلوماسيدا ده سلمينيت. ئه مانه و هه ره شه ى ئيران بو به ستنى تنگه ى هورموز نيشان ده دات كه ئيران مافى نيو نه ته وي خه ستوه ته مه ترسيه وه وه له نيو خويشدا مافى مروڤى خه لكى ئيرانى نه پاراستوه. ئه مانه و هاوكات وه لامى به رپرسانى نيزامى و به رگه رى و وزاره تى ده ره وي ئمريكا وه هاوكات پره پي سه ندنى شه رى كى به ركى نيوانى باله كانى كومارى ئيسلامى به نزيك بونه وه ي هه ل بژاردنه كانى مه جليسى ئيسلامى ، نيشانه و نه شمه ى قيرانيكى زور مه ترسيدار ديريته ئاراوه كه ده توانى له چه ند مانگي داهاتو دا وه زعى هه ريمه كه بگوريت.

About Azad Moradian

Coming Soon

Posted on September 21, 2012, in كوردي, لا په ره كان. Bookmark the permalink. Leave a comment.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: